Nałęczów
Kazimierz Dolny
Janowiec
Opole Lubelskie
Poniatowa
Puławy
Wąwolnica
Wojciechów
Karczmiska
Końskowola
Gmina Puławy
Józefów nad Wisłą
Powiat Puławski

     Szlaki spacerowe, ścieżki dydaktyczne

     

    1. Ścieżka Przyrodnicza "Złota Góra" - czerwona - po Wrzelowieckim Parku Krajobrazowym (Gm. Józefów nad Wisłą)

    Charakterystyka: ścieżka przyrodnicza oznaczona w terenie piktogramami na drzewach -biały kwadrat z czerwonym paskiem biegnącym po przekątnej z lewego górnego rogu do prawego dolnego. 

    Długość: 4 km, czas przejścia ok. 2 godziny


    Początek i koniec:
    układ współrzędnych 1992 (EPSG2180) X:356307.73,Y:708685.09, N:51o2'8.26", E:21o58'38.87"
    Miejscowość Chruślina obok budynku Szkoły Podstawowej w gminie Józefów nad Wisłą (powiat Opolski), znaki kierunkowe do ścieżki przyrodniczej przy drodze powiatowej nr 2637L,
     


    Przebieg trasy: Szkoła Podstawowa w Chruślinie - Złota Góra - Szkoła Podstawowa w Chruślinie

     

    Uwagi praktyczne: Na ścieżkę warto wybrać się wczesną wiosną w trakcie kwitnienia sadów oraz jesienią przed zbiorami jabłek. Ze względu na podłoże lessowe wycieczkę należy zaplanować w dni pogodne. W dni deszczowe trasa staje się zbyt błotnista.

     

    Krótka charakterystyka ścieżki: Ścieżka ma kształt pętli i zaczyna się obok Szkoły Podstawowej w Chruślinie. Poprowadzona jest zboczem doliny rzeki Podlipie, dalej skręca w kierunku jej wierzchowiny, porozcinanej siecią wąwozów lessowych i porośniętej lasem. Odnoga ścieżki dochodzi do śródleśnej polany, na której znajduje się pomnik powstańców styczniowych. Następnie, po przejściu przez las,wraca wśród sadów do Szkoły w Chruślinie.

     

                                    ZOBACZ Szczegółowy opis Ścieżki Przyrodniczej "Złota Góra"                                        

     

      2. Ścieżka Korzeniowy Dół i Norowy Dół (Gmina Kazimierz Dolny)

      Dystans: 6,5 km 


      Przebieg trasy:
      Kazimierz Dolny rynek – ul. Lubelska – ul. Szkolna – Doły –Korzeniowy Dół – Norowy Dół – ul. Puławska - Kazimierz Dolny rynek

       

      Krótka charakterystyka ścieżki: Na ścieżce poznaje się dolinę Grodarza, jedną z najpiękniejszych głębocznico baśniowej scenerii - Korzeniowy Dół, formy sufozyjne, roślinność grądu, efekty nieprzemyślanych inwestycji drogowych i procesów erozji. Można zobaczyć także miejsce, gdzie przed wiekami znajdował się port rzeczny oraz stare spichlerze zbożowe. Na trasie znajduje się także zabytkowy obiekt kultury - Muzeum Przyrodnicze.

       

      Ciekawe miejsca na ścieżce:

       

      *Dolina Grodarza - potok ten jest prawym dopływem Wisły. Potok zasilany jest przez źródła bijące na Dołach - około 3 km na wschód. Część zlewni Grodarza stanowią obszary lessowe urzeźbione gęstą plątaniną wąwozów.

       

      *kapliczka słupowa z roku 1588 z rzeźbą Chrystusa Frasobliwego - (oryginał w Muzeum Nadwiślańskim w Kamienicy Celejowskiej). Wiek kapliczki w latach 70-tych precyzyjnie określił, a właściwie odkrył, jeden ze znawców dziejów Kazimierza Dolnego - historyk sztuki Kazimierz Parfianowicz.

       

      *Korzeniowy Dół – wąwóz pochodzenia antropogenicznego nazywany głębocznicą

       

      *Norowy Dół - Nazwa wąwozu pochodzi od rodziny Norów lub Nurów, która posiadała te tereny w latach 30-tych XVII w. Dno wąwozu, przy wejściu wyłożone jest żelbetowymi płytami, kostką granitow. 

       


      3. Ścieżka przyrodnicza Kamienny Dół (Gmina Kazimierz Dolny)

        Dystans: 2,5 km

        Przebieg trasy: Kamienny Dół – Na Broniewicza – Na Piądłowskiego/Nadedworce

         

        Krótka charakterystyka ścieżki: Trasa przebiega nieznakowanym szlakiem, poprzez mało znane i niemal nie odwiedzane przez turystów miejsca. Na trasie zetkniemy się z interesującymi zagadnieniami hydrograficznymi. Prześledzimy granicę geologiczną między erą mezozoiczną a kenozoiczną w wyrobisku nieczynnego kamieniołomu.Będziemy mogli poszukać skamieniałości organizmów morskich sprzed 65 - 70 milionów lat. Poznamy też miejsca związane z wydarzeniami okresu powstania styczniowego.

         

        Ciekawe miejsca na ścieżce:

         

        *Kamieniołom - mniej więcej w połowie wysokości ściany wyrobiska przebiega granica geologiczna między erą mezozoiczną a kenozoiczną,między kredą a trzeciorzędem, a ściślej między górnym mastrychtem a danem. Kreda reprezentowana jest przez grube serie białych opok kazimierskich. Zaś dan buduje seria siwaka, to jest żółtej, bardziej kruchej, gezy przedzielonej rytmicznie warstwami twardego wapienia. W skałach możemy znaleźć wiele pięknych skamieniałości. Odsłonięcie to ma ważne znaczenie,gdyż jako jedno z trzech, obok kamieniołomu w Bochotnicy (2 km na północny-wschód) i w Nasiłowie (1,5 km na północny-zachód), dokumentuje przełom er i może być wykorzystane do analizy porównawczej z pozostałymi.


        *Broniewszczyzna - (Obecnie Folwark Walencja ul. Góry 16). Podczas okresu powstania styczniowego w Kazimierzu działał jeden z lepiej zorganizowanych w województwie oddziałów powstańczych zwany partią frankowskiego. Niespełna dwudziesto letni Leon Frankowski pełnił funkcję komisarza cywilnego i organizatora wojskowego województwa lubelskiego. Peryferyjne położenie Kazimierza Dolnego utrudniało organizację sił na terenie województwa lubelskiego, ale dzięki owemu oddaleniu od Lublina dopiero po tygodniu Rosjanie (generał Chruszczow) dowiedzieli się o istnieniu w Kazimierzu oddziału w sile 600-700 ludzi. Trzon oddziału stanowili studenci instytutu z Puław, do których dołączyło kilkadziesiąt osób z miejscowej organizacji patriotycznej. Najstarszym mieszkańcem Kazimierza, który przyłączył się do powstańców był, 63-letni wówczas, szlachcic gospodarujący na roli - Józef Broniewicz. Właśnie tutaj, w północnej części zlewni Kamiennego Dołu, znajdował się folwark i dworek „Walencja” Broniewiczów. Zachowała się przechowywana przez rodzinę Broniewiczów oryginalna tabliczka, zdjęta z dworu „Walencja” o następującej treści: „W tym domu w roku 1863 przebywało dowództwo partii Leona Frankowskiego, która dnia 1 lutego tegoż roku wyruszyła stąd wraz z Józefem Broniewiczem na pole walki, a dnia 2 lutego wojska moskiewskie doszczętnie zniszczyły Folwark Walencję”. Oddział kazimierski został rozbity 8 lutego w potyczce pod Stupczą (Dwikozami) niedaleko Sandomierza (na południe od Zawichostu). Sam Józef Broniewicz zmarł w 1890 roku i został pochowany na cmentarzu parafialnym w Kazimierzu.

         



        4. Ścieżka przyrodnicza do Męćmierza (Gm. Kazimierz Dolny)

        Dystans: 7,5 km

        Przebieg trasy: Kazimierz Dolny - rynek - Wąwóz Małachowskiego - ul.Czerniawy - ul.Słoneczna - Męćmierz - Albrechtówka - kamieniołom - ul.Krakowska - rynek

         

        Krótka charakterystyka ścieżki: Na ścieżce poznamy krajobrazy, aż czterech subregionów: Płaskowyżu Nałęczowskiego, Równiny Bełżyckiej, Małopolskiego Przełomu Wisły i Równiny Radomskiej, a także less i wąwozy lessowe, zagadnienia związane z Wisłą, skały wieku kredowego odsłaniające się w kamieniołomie, rezerwat faunistyczny „Krowia Wyspa". Nie brakuje również zagadnień historyczno-kulturowych.Podczas spaceruobserwuje się dom Marii i Jerzego Kuncewiczów oraz ruiny zamku w Janowcu,później wioskę Męćmierz- żywy skansen i ślady świetności „Małego Gdańska".

         

        Ciekawe miejsca na ścieżce:

        *Wąwóz Małachowskiego - Wąwóz jest formą erozyjną o stromych,niekiedy pionowych zboczach i wąskim dnie. Przekrój poprzeczny wąwozu posiada kształt litery V. W dnie wąwozu panuje swoisty chłodny

        mikroklimat, co szczególnie odczuć można latem, gdy po zejściu z nagrzanej promieniami słońca wierzchowiny.

         

        *Pomnik hrabiego Juliusza Małachowskiego - Podczas powstania listopadowego, 18 kwietnia 1831 roku doszło pod Kazimierzem do bitwy między wojskami polskimi dowodzonymi przez generała Juliana Sierawskiego, a rosyjskim korpusem generała Kreutza. Dzień wcześniej Polacy, po starciu pod Wronowem, niedaleko Bełżyc, wycofali się do Kazimierza z zamiarem przeprawienia się na lewy brzeg Wisły. Wokół miasta rozmieszczone zostały doborowe oddziały, które miały za zadanie ubezpieczać przeprawiające się przez rzekę wojsko polskie. Po południu 18 kwietnia, od strony Opola nadeszły w dużej sile wojska generała Kreutza rozpoczynając natarcie na linię wzgórz rozciągających się na południe od Kazimierza. Kiedy polskiej piechocie zabrakło amunicji młody, 29-letni podpułkownik Małachowski z kosą w ręku poprowadził swój batalion strzelców celnych do walki wręcz. Kiedy już wychodził z wąwozu dosięgły go rosyjskie kule i padł w miejscu, gdzie dzisiaj znajduje się płyta. Hrabia Juliusz Małachowski,żołnierz-ochotnik powstania listopadowego pochowany został w grobowcu rodzinnym w Końskich (woj. kieleckie). Niektórzy miejsce śmierci bohaterskiego podpułkownika widzieli na Górze Trzech Krzyży.

         


          5. Ścieżka przyrodnicza Bochotnica Dwie Pętle - czerwona (Gm. Kazimierz Dolny)

          Dystans: 5,0 km

          Przebieg trasy: Bochotnica – Ścianka Pożaryskich – Bochotnica  i  Bochotnica – ruiny zamku Esterki - Bochotnica

           

          Krótka charakterystyka ścieżki: Ścieżka biegnie dwiema niezależnymi pętlami – jedna prowadzi do nieczynnego kamieniołomu, gdzie obserwuje się geologiczne odsłonięcie pogranicza mezozoiku i kenozoiku, natomiast druga prowadzi do ruin zamku Esterki.

           

          Ciekawe miejsca na ścieżce:

          - Obok zamku znajdują się na terenie prywatnym ruiny renesansowej kaplicy mauzoleum Jana Bochotnickiego,w podziemiach której – jak głosi tradycja – znajduje się sklepiona krypta. Legenda jednak głosi, że są to ruiny grobowca Esterki.

             Do zamku oddalonym od kazimierskiego Rynku około 4 km można dojść ulicą Góry niebieskim szlakiem. W lesie pod ruinami zamku znajduje się płyta upamiętniająca ofiary wydarzeń z 1942 roku znanymi pod nazwą Krwawej Środy, kiedy to hitlerowcy dokonali krwawej pacyfikacji wsi.

             Jeżeli zejdziemy z zamku ścieżką w dół do wsi, to możemy zobaczyć z bliska widoczną zamkowego wzgórza ściankę Pożaryskich, gdzie znajdują się groty nieczynnego obecnie kamieniołomu eksploatowanego metodą komorową. Ze względu na niebezpieczeństwo oderwania się bloków skalnych nie należy wchodzić do wnętrza kamiennych grot. Można tam zauważyć granicę między erą mezozoiczną,a kenozoiczną. W dolnej części odsłonięcia znajdują się mezozoiczne twarde białe skały –opoki kazimierskie. Wyżej – znajdują się kenozoiczne żółtawe i bardziej kruche niż opoki skały zwane gezami.

           


            6. Ścieżka przyrodnicza Włostowice – Zbędowice - zielona (Gm. Puławy)

            Dystans: 6,5 km

            Przebieg trasy: Włostowice – Kolonia Zbędowice - Zbędowice- Parchatka

            Krótka charakterystyka ścieżki: Ścieżka w całości przebiega przez Kazimierski Park Krajobrazowy ukazując wyjątkowe walory krajobrazu lessowego. Daje także możliwość edukacji historycznej poprzez zwiedzanie miejsc upamiętniających dążenia niepodległościowe lokalnej ludności.

             

            Ciekawe miejsca na ścieżce:

             

            *Włostowice - Barokowy kościół św. Józefa wzniesiony w 1725 -28. Cmentarz we Włostowicach będący jedną z najstarszych polskich nekropolii z kwaterami rzymsko - katolickimi, prawosławnymi i ewangelicko - augsburskimi

             

            *Aleja topoli nadwislańskiej Włostowice – Parchatka

             

            *Cmentarz i pomnik upamiętniający barbarzyński mord dokonany na mieszkańcach Kolonii Zbędowice podczas okupacji hitlerowskiej.

             

            *Pomnik poległych w 1945r żołnierzy AK i W i N w Lesie Stockim.

             

            *Obszar Kazimierskiego Parku Krajobrazowego o wyjątkowych walorach krajobrazowych i rzeźbie terenu. Największego w Europie zagęszczenia wąwozów lessowych oraz malowniczego przełomu Wisły.

             


              7. Ścieżka dydaktyczna „Dobre-Podgórz” - żółta (gm. Wilków)

              Dystans: 6,5 km

              Przebieg trasy: Dobre - rezerwat „Skarpa Dobrska” (tzw. „Kosmolana Góra”) - Podgórz - Dobre

               

              Krótka charakterystyka ścieżki: Ścieżka dydaktyczna wytyczona jest na terenie rezerwatu „Skarpa Dobrska”. Rezerwat ten słynie z wąwozów, które są jednymi z najgłębszych tego typu form w Polsce. Ich głębokość dochodzi do 40 metrów. Mogły się one rozwinąć dzięki zalegającej tu dużej miąższości skał lessowych. Z „Kosmolanej Góry” rozpościera się przepiękny widok na Kotlinę Chodelską,Małopolski Przełom Wisły oraz na znajdujący się po przeciwnej stronie Wisły zamek w Janowcu. Przy dobrej widoczności można zobaczyć Góry Świętokrzyskie.

               

              Ciekawe miejsca na ścieżce:

              *Grodzisko w Podgórzu – grodzisko wyżynne, położone na wyniosłym cyplu Skarpy Dobrskiej, z którego roztacza się wspaniały widok na dolinę Wisły. Początek jego funkcjonowania datowany jest na VIII-IX wiek, a schyłek ok. wieku  XII. Od południa chronione 80-metrowym urwiskiem, od strony wysoczyzny oddzielone niegdyś wałem i fosą. Badania archeologiczne potwierdziły tu istnienie budowli drewnianej typu ziemiankowego.  W przyszłości Kazimierski Park Krajobrazowy planuje tu organizację terenowego ośrodka edukacji ekologicznej.

               

              ZOBACZ szczegółowy opis ściezki

               


               


                8. Ścieżka dydaktyczna „ROGÓW” - czerwona (Gm. Wilków)

                Dystans: 6,0 km

                Przebieg trasy: Rogów (Szkoła Podstawowa) – 1,3 km – Rogów (koniec miejscowości u zbiegu dwóch potoków Jaworzanki) - 3,4 km – „Wąwozy Rogowskie” -Rogów (koniec miejscowości u zbiegu dwóch potoków Jaworzanki) – 1,3 km - Rogów(Szkoła Podstawowa)

                 

                Krótka charakterystyka:

                Ścieżka dydaktyczna przebiega przez teren Kazimierskiego Parku Krajobrazowego i strefę ochrony źródliskowej rzeki Jaworzanki. Na trasie można zapoznać się z budową geologiczną strefy krawędziowej Równiny Bełżyckiej i Kotliny Chodelskiej, obserwować różne stadia rozwoju wąwozów, podziwiać roślinność grądów oraz pagórkowaty krajobraz okolic Rogowa.

                 

                Ciekawe miejsca na ścieżce:


                *Rogów -
                Rozległe,rozbudowane źródlisko, z którego wypływa rzeka Jaworzanka położona w dwóch wąwozach lessowych – tzw. Ośmiornica Rogowska. Dno potoku jest kamienisto – żwirowe. Zbocza porastają graby, lipy i wierzby, dno trawiaste.

                  


                  9. Ścieżka dydaktyczna „Rąblów”zielona (Gm. Wąwolnica) 

                  Dystans: 4,0 km

                  Przebieg trasy: trasa Rąblów-Wąwolnica – głębocznica - punkt widokowy –wąwóz lessowy - trasa Rąblów-Wąwolnica

                   

                  Krótka charakterystyka ścieżki: Ścieżka prezentuje walory krajobrazowe i przyrodnicze Płaskowyżu Nałęczowskiego,bogactwo form erozji wąwozowej, odsłonięcia osadów wód polodowcowych, roślinność grądu.

                   

                  Ciekawe miejsca na ścieżce:

                   

                  *Odsłonięcie rzeki lodowcowej – tu można zaobserwować geologiczne pokłady polodowcowe i działalność wód roztopowych recesji lodowca.

                  *Głębocznica lessowa –antropogeniczna forma wąwozowa powstała na skutek intensywnego transportu kołowego oraz erozji spowodowanej wodami opadowymi spływającymi po pokrywie lessowej

                  *Pomnik przyrody – dąb szypułkowy

                  *Punkt widokowy na krajobraz Płaskowyżu Nałęczowskiego

                  *Wąwóz lessowy – jako forma erozji pokrywy lessowej przez wody opadowe z charakterystycznym mikroklimatem i formacją roślinną

                  *Pomnik bitwy partyzanckiej z 14. V. 1944 r. w Rąblowie - Rąblów był miejscem jednej z największych bitew partyzanckich stoczonych do tego czasu w okupowanej Europie. Była to bitwa wynikła z zaplanowanej przez Niemców operacji militarnej o kryptonimie "Maigewitter" - (Burza Majowa), której celem było zlikwidowanie wszelkich oddziałów partyzanckich działających na terenie Lubelszczyzny. W ramach Operacji "Maigewitter" uczestniczyło po stronie niemieckiej: 2000 żołnierzy z doborowych oddziałów Wehrmacht oraz ze zmotoryzowanej piechoty z 5 Dywizji Pancernej SS Wiking dowodzonych całościowo przez SS-Gruppenführera Jakoba Sporrenberga. Jednostki te dokonały okrążenia przybyłych pod Rąblów z Lasów Parczewskich oddziałów - 600 partyzantów Armii Ludowej - dowodzonej przez dowódcę II Obwodu AL ppłk.Mieczysława Moczara "Mietka" i 200 przyłączonych do nich partyzantów radzieckich pod dowództwem kpt. Czepigi. Bitwa między SS wspieranym przez czołgi artylerię i lotnictwo a partyzantami trwała cały dzień. Partyzanci zdołali wyjść z okrążenia i przedostać się do Lasów Parczewskich i Lasów Janowskich. Zginęło lub zostało rannych ok. 300 hitlerowców, poległo 40 partyzantów polskich i 26 radzieckich.

                   


                    10. Ścieżka przyrodniczo - dydaktyczna Janowiec – Oblasy – Janowiec - brązowa

                    Dystans: 6,5 km

                    Przebieg trasy: Janowiec – Oblasy - Księże – Janowiec

                     

                    Krótka charakterystyka ścieżki: ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna Janowiec – Oblasy –Janowiec przebiega fragmentem szlaku im. W. Pola

                    wiodącego z Janowca do Puław, trasa prowadzi wzdłuż krawędzi skarpy wiślanej, porośniętej unikalną roślinnością kserotermiczną, z której roztaczają się wspaniałe widoki na Małopolski Przełom Wisły

                     

                    Ciekawe miejsca na ścieżce:


                      11. Ścieżka przyrodniczo - dydaktyczna Janowiec – Janowice – Janowiec - żółta (Gm. Janowiec)

                      Dystans: 8,5 km

                      Przebieg trasy: Janowiec rynek – Janowice – Brzeście – Janowiec rynek

                       

                      Krótka charakterystyka ścieżki: ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna umożliwia poznanie zróżnicowania zbiorowisk roślinnych, wynikających z odmienności siedlisk, trasa obfituje we wspaniałe,szerokie panoramy widokowe.

                       

                      Ciekawe miejsca na ścieżce:

                      *Dolina Plewki– lewostronny dopływ Wisły, nieuregulowany niemalże na całej swej długości, silnie meandrujący. W szerokim dnie doliny dominują osady torfu, natomiast na zboczach osady polodowcowe. W okolicy Janowic znajduje się kompleks rybnych stawów hodowlanych. Dolinę otaczają tereny łąk i pastwisk zalewowych.

                       

                      *Zalew w Janowicach na rzece Plewce z możliwością odpoczynku i rekreacji – zbiornik zaporowy o powierzchni 15,35 ha.

                       


                        12. Ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna „Nasiłów” - czerwona (Gm. Janowiec)

                        Dystans: 4,5 km

                        Przebieg trasy: Trasa tworzy rozciągniętą pętlę wokół Nasiłowa

                         

                        Krótka charakterystyka ścieżki:

                        Ścieżka przyrodniczo-dydaktyczna „Nasiłów” ma charakter geologiczno-krajobrazowy, na trasie prezentowane są skały podłoża czwartorzędowego, granica geologiczna między kredą, a trzeciorzędem oraz niezwykłe krajobrazy Małopolskiego Przełomu Wisły.

                         

                        Ciekawe miejsca na ścieżce:

                        *Punkt widokowy -ze szczytu kamieniołomu w Nasiłowie mamy wspaniały widok na Bochotnicę, Kazimierz Dolny oraz malowniczo rozlewającą się w tym miejscu Wisłę.

                         


                          13. Ścieżka przyrodnicza Kleniewo - zielona (Gm. Opole Lubelskie)

                          Dystans: 3,0 km

                          Przebieg trasy: Pomorze pole biwakowe – ścieżka biegnąca wzdłuż rzeki Chodelki – rozlewisko rzeki Chodelki – ścieżka biegnąca do drogi leśnej- droga leśna – Pomorze pole biwakowe .

                           

                          Krótka charakterystyka ścieżki: Ścieżka przyrodnicza „Kleniewo" rozpoczyna się i kończy obok węzła szlaków rowerowych w miejscowości Pomorze koło Opola Lubelskiego. Dojazddo niej ułatwiają znaki drogowe ustawione w miejscowości Kazimierzów naskrzyżowaniu drogi powiatowej nr 2611L z drogą wojewódzką nr 824 oraz wmiejscowości Pomorze. Ścieżka w kształcie pętli, zaczyna się obok wiatyturystycznej nad spiętrzeniem rzeki Chodelki. Poprowadzona jest przez kompleks leśny, wzdłuż lewego brzegu rzeki. Na trasie ustawione są tablice edukacyjne. Znajdziemy na nich informacje o krzewach, drzewach, mieszkańcach lasu oraz o gospodarce leśnej. W połowie trasy nad rozlewiskiem rzeki Chodelki, znajduje się platforma widokowa. Można z niej obserwować ptaki i podziwiać krajobraz

                           


                           


                            14. Ścieżka Borysów - Piskory – Borysów - czerwona (Gm. Puławy)

                            Dystans: 12 km

                            Przebieg trasy: Borysów – Duży Pioter – olsy nad Piskorami –jezioro Piskory – wydma nad Piskorami – Las Borysów – Borysów

                             

                            Ciekawe miejsca na ścieżce:

                             

                            *Duży Pioter- Ciek Duży Pioter jest jednym z dwóch dopływów zasilających jezioro Piskory. Bierze swój początek na łąkach powstałych na osuszonych bagnach.

                             

                            *Dąb „Stary” - ma ok. 180 lat i jest najstarszym i najokazalszym drzewem w kompleksie leśnym na wschód od jeziora Piskory.

                             

                            *„Ekoton” -Zobaczyć tu możemy strefę ekotonową, czyli przejście pomiędzy borem suchym a łęgiem oraz pomiędzy borem mieszanym wilgotnym, łęgiem a olsem. Obserwować można jak zmienia się roślinność charakterystyczna dla poszczególnych siedlisk.

                             

                            *Gajówka Piskory- Na leśnej polanie, w pobliżu jeziora Piskory do lat 70–tych XX wieku stała gajówka. Ze względu na urokliwość tego miejsca zlokalizowany tam został jeden z przystanków ścieżki.

                             

                            *Jezioro Piskory– Grobla Czołowa - wraz z przyległymi terenami stanowi rezerwat przyrody o powierzchni 201,79 ha.  Jest jedną z najcenniejszych ostoi ptactwa wodno–błotnego na całej Lubelszczyźnie. Spotkać tu można: bąka, bielika, orlika krzykliwego, zielonkę, rybitwę białoskrzydłą,żurawia, gęś gęgawę, perkoza zausznika. Wyspa wśród litoralu. Jedna z kilku wysp nieznacznie wzniesionych ponad poziom wody jeziora Piskory porośnięta bogatą roślinnością litoralową, stanowiąca ostoję lęgową tutejszego ptactwa.

                            Rabik II Jest drugim ciekiem zasilającym wody jeziora Piskory. Bierze swój początek ze śródleśnych bagienek w kompleksie leśnym Kozi Bór.

                             


                              15. Ścieżka Gołąb – Jezioro Nury – Leśniczówka – Gołąb - niebieska  (Gm. Puławy)

                                Dystans: 7,9km

                                Przebieg trasy: Gołąb – Jezioro Nury – Leśniczówka – Gołąb

                                 

                                Charakterystyka ścieżki: Główny zwiedzany obiekt to śródłąkowe i przyleśne,eutroficzne jezioro Nury. Jezioro to ma ok.4,0 ha powierzchni i stanowi pozostałość po dawnym przebiegu jednego z bocznych koryt Wisły. Aktualnie jest zasilane niewielkim ciekiem odprowadzającym wodę ze zmeliorowanych łąk położonych między Gołębiem i Wólką Gołębską.

                                   Wody jeziora są silnie eutroficzne, to znaczy zawierają dużą ilość związków biogennych, takich jak azotany, fosforany i inne. Brzegi jeziora otoczone są pasem szuwaru trzcinowego- pałkowego, przechodzącego w zespoły roślin pływających z grążelem żółtym,żabiściekiem pływającym, osoką aloesową i rzadką paprocią wodną -salwinią pływającą. Wraz z innymi roślinami występują rzęsy: drobna i trójrowkowa. Wysoki w tym miejscu, piaszczysty brzeg porastają rośliny typowe dla siedlisk suchych: bylica pospolita, wilczomlecz sosnka, goździk kartuzel, smagliczka kielichowata i chaber nadreński. Z krzewów występują: berberys pospolity, dzika róża oraz tarnina.

                                   Ze zwierząt warto zwrócić uwagę m. innymi na objętego ścisłą ochroną prawną węża - zaskrońca oraz na chronionego ptaka - remiza - wijącego misterne gniazda na zwisających w pobliżu wód gałązkach wierzbowych.

                                 


                                  16. Ścieżka Gołąb – Jezioro Piskory –  Las Bonowski – Leśniczówka Gołąb - zielona (Gm. Puławy)

                                    Dystans: 11,2 km

                                    Przebieg trasy: Leśniczówka Gołąb – Łąki Bonowskie – Jezioro Piskory –  Las Bonowski – Leśniczówka Gołąb

                                     

                                    Charakterystyka ścieżki: głównym zwiedzanym obiektem jest śródleśne rezerwatowe jezioro Piskory

                                     

                                    Przystanki na ścieżce:

                                     

                                    *Piaskownia - zobaczyć tu można ocalały szczyt wydmy znajdujący się ok. 15 m nad poziomem pozostałym po eksploatacji oraz zrekultywowaną piaskownię. Dno wyrobiska tworzy łagodną, nieregularną nieckę, której najniższe partie zajmują zbiorniki wodne z niezwykle rzadką rośliną –marsylią czterolistną, paprocią wodną – salwinią pływającą, a także grzybieniem białym, żabieńcem. Na terenach przybrzeżnych napotkamy rosiczkę okrągłolistną i lepiężnika kutnerowatego. Spotkać tutaj możemy jednego z bardzo rzadkich polskich ptaków – bociana czarnego.

                                     

                                    *Łąki Bonowskie- enklawa śródleśna, na terenie której z wyjątkiem widocznych zza lasu słupów linii energetycznych, nie ma ani jednego elementu antropogenicznego zakłócającego harmonię tego wybitnie pięknego wnętrza krajobrazu. Występują tu piękne, wyjątkowo obfite płaty różowo kwitnącego zawciągu pospolitego, a także amarantowy goździk kropkowany i granatowy przetacznik kłosowy.

                                     

                                    *Jezioro Piskory- jedna z najcenniejszych ostoi ptactwa wodno–błotnego na całej Lubelszczyźnie. Spotkać tu można: bąka, bielika, orlika krzykliwego, zielonkę, rybitwę białoskrzydłą, żurawia, gęś gęgawę, perkoza.

                                     

                                    *Las Bonowski- jest to miejsce po śródleśnej, ubogiej wsi Bonów, której mieszkańców przesiedlono w 1937 r., w celu utworzenia tam wówczas poligonu wojskowego dla potrzeb lotnictwa w Dęblinie. Druga wojna światowa przerwała prace nad utworzeniem poligonu. Po wojnie teren dawnej wsi zalesiono. W miejscach, gdzie stały domostwa znajdują się obecnie tabliczki z nazwiskami gospodarzy.

                                     


                                      17. Ścieżka Niebrzegów - żółta (Gm. Puławy)

                                        Dystans: 12,8 km

                                        Przebieg trasy: Niebrzegów - Łąki Bonowskie -jezioro Piskory- stawy Gózd - starorzecze Wieprza – Niebrzegów

                                         

                                        Charakterystyka ścieżki:

                                           Na trasę wyruszmy drogą asfaltową prowadzącą przez wieś w kierunku pd. - wschodnim. Ok. 0,3 km za wsią po lewej mijamy malownicze zakole Wieprza, z uchodzącym do niego ciekiem Rabik. Kierujemy się dalej drogą asfaltową przez las na południe. Po przebyciu niespełna 1 km po lewej stronie drogi otwiera się rozległy widok na kompleks Łąk Bonowskich. Podążamy drogą jeszcze ok. 0,9 km i docieramy do polnej drogi prowadzącej w głąb łąk w kierunku pd. - wschodnim. Tu łączymy się znakami zielonymi, którymi docieramy aż do jeziora Piskory - 3 km.

                                           Z przystanku na grobli jeziora Piskory wyruszamy trasą wspólną dla żółtych i czerwonych wzdłuż brzegu zbiornika na pn. - zachód, mając po lewej stronie zalesie zbocze niewielkiej wydmy. Po 0,75 km skręcamy drogą leśną w prawo i idziemy zachodnim podnóżem znacznie okazalszej wydmy. Po ok.0,3 km skręcamy z drogi leśnej w prawo i wśród sosen i świerków wspinamy się na szczyt wydmy. Z punktu widokowego schodzimy na północ do opuszczonej przez nas niedawno drogi leśnej i podążamy nią 1,5 km w kierunku pn. - wschodnim, do północnego skraju lasu, gdzie spotykamy się ze znakami i przystankiem "Ścieżki czerwonej".
                                           Po przejściu ok. 0,25 km po lewej stronie otwiera się rozległy widok na zbiorowiska wykształcone na dnie dawnych Stawów Gózd. Groblą dochodzimy do miejsca, gdzie do jednej z kwater tych stawów wpływają wody kierowane tu z jeziora Piskory.

                                        Przez kompleks Stawów Gózd przechodzimy groblą centralną w kierunku pn. - zachodnim ok. 1 km, po czym skręcamy na południe w kolejną groblę, którą po 0,3 km dochodzimy do skraju lasu. Po dalszych 100 m docieramy do skrzyżowania z drogą leśną. Udajemy się w kierunku pn. - zachodnim i po przejściu ok. 1 km dochodzimy do ukrytego wśród lasu starorzecza Wieprza.

                                        Z nad starorzecza podążamy dalej drogą leśną. Po przejściu ok. 0,4 km wychodzimy na polanę nad wysokim, piaszczystym i stromym brzegiem Wieprza. Od polany nad Wieprzem jest już zaledwie kilkadziesiąt metrów do drogi asfaltowej, którą wracamy do Niebrzegowa.

                                         


                                         

                                        18. Ścieżka przyrodnicza Skrzypowy Dół - czerwona (Gm. Opole Lub)

                                        Długość: 3 km, czas przejścia ok. 2 godziny

                                         

                                        Początek i koniec: miejscowość Kluczkowice Osiedle obok Leśniczówki Lasów Państwowych, znaki kierunkowe do ścieżki przyrodniczej przy drodze wojewódzkiej nr 824,

                                        Przebieg trasy: Leśniczówka Kluczkowice - Góry Kluczkowickie - Leśniczówka Kluczkowice


                                        Uwagi praktyczne
                                        :
                                        Na ścieżkę warto wybrać się w połowie kwietnia w trakcie kwitnienia runa leśnego. Ze względu na podłoże lessowe wycieczkę należy zaplanować w dni pogodne. W dni deszczowe trasa staje się zbyt błotnista.


                                        Krótka charakterystyka ścieżki:
                                        Ścieżka ma na celu zapoznanie z walorami przyrodniczymi lasów grądowych. Trasa ukazuje również wpływ człowieka na wygląd i funkcjonowanie biocenoz leśnych i polnych. Ścieżka w kształcie pętli, zaczyna się obok leśniczówki Leśnictwa Kluczkowice . Poprowadzona jest głębocznicą lessową przez kompleks leśny i drogą polną wśród sadów.

                                           Idąc ścieżką poznamy:

                                        - budowę lasu grądowego,

                                        - różne stadia rozwoju form erozji wąwozowej,

                                        - budowę geologiczną,

                                        - krajobraz kulturowy charakterystyczny dla Wrzelowieckiego Parku Krajobrazowego

                                         

                                         ZOBACZ szczegółowy opis ścieżki

                                         

                                         


                                         

                                        19.  Szlak Grodziska nad Chodelką - niebieski rowerowy

                                        Dystans: 15 km

                                        Przebieg trasy: Chodlik - Żmijowiska - Kosiorów - Kłodnica - Kolanówka - Dobre - Podgórz


                                        Krótka charakterystyka:
                                        Ścieżka dydaktyczna „Grodziska nad Chodelką" biegnie obok czterech wczesnośredniowiecznych grodzisk słowiańskich z VIII-X wieku. Rozpoczynas wój bieg w na końcu wsi Chodlik obok tzw. „Szwedzkich Wałów". Następnie podąża wzdłuż rzeki Chodelki do grodziska w Żmijowiskach.W Kosiorowie odbija na zachód do Kłodnicy. Następnie wracado Kosiorowa i prowadzi w kierunku Podgórza mijając Polanówkę i Dobre.

                                        Ścieżka kończy swój bieg na terenie rezerwatu „Skarpa Dobrska" na tzw. „Kosmolanej Górze" skąd rozpościera się przepiękny widok na Małopolski Przełom. Obok każdego grodziska umieszczona jest tablica informacyjna z krótką charakterystyką.

                                        Szlak zakłada prezentację zachowanych elementów dziedzictwa archeologicznego w miejscu ich występowania, w otoczeniu naturalnego krajobrazu kulturowego i przyrodniczego. W roku 2006 został włączony w sieć szlaków rowerowych Powiatu Opolskiego i można go przemierzyć podążając oznakowaną niebieskimi znakami trasą "Dolina Chodelki".

                                         

                                        Grodziska na szlaku:

                                         

                                        *Chodlik - gródplemienny z VIII-IX wieku, stanowiący centrum ośrodka centralnego słowiańskiej wspólnoty opolnej. Otoczony potrójną linią wałów ziemno-drewnianych, po których do dziś zachowały się ziemne nasypy dochodzące do wysokości 2,5 m. Nasypy te kryją w sobie pozostałości skomplikowanych i potężnych niegdyś konstrukcji drewnianych. Podziw wzbudza ogrom założenia, którego średnica przekracza 300 m. Wewnątrz grodu, na majdanie, znajdowały się drewniane budowle mieszkalne o konstrukcji zrębowej, wyposażone w kamienne paleniska. W centrum majdanuodkryto pozostałości studni o drewnianej cembrowinie, zbudowanej w 725r.

                                        *Żmijowiska - małygród-strażnica z IX-X wieku o zaledwie 30 metrowej średnicy. Ufortyfikowany pierwotnie wzniesionym w 888 roku systemem obronnym składającym się z wału ziemno-drewnianego, zasieku, dwóch rowów, oddzielonych „przedwałem" umocnionym drewn ianym płotem, podobnym do spotykanych na grodziskach nad Łabą, Odrą i Wartą. Do dziś zachował się jedynie fragment nasypu wału o wysokości ok. 1,5 m. Wyniki badań archeologicznych potwierdzają kontakty jego mieszkańców z terenami położonymi aż nad Dnieprem. W przyszłości planowana jest częściowa rekonstrukcja grodu i utworzenie tu ośrodka archeologii doświadczalnej, jako punktu centralnego „Muzeum Dawnych Słowian".

                                         

                                        *Kłodnica -mały gród z IX-X wieku, zachowany w postaci wyraźnego kopca, porośniętego dziś sadem. Pierwotnie otoczony wałem ziemnym o średnicy ok. 70 m, wzmocnionym drewnianym przedpiersiem. Prawdopodobnie najmłodsze grodzisko nad Chodelką.

                                        *Podgórz -grodzisko wyżynne, położone na wyniosłym cyplu Skarpy Dobrskiej, z którego roztacza się wspaniały widok na dolinę Wisły. Początek jego funkcjonowania datowany jest na VIII-IX wiek, a schyłek ok. wieku  XII. Od południa chronione 80-metrowym urwiskiem, od strony wysoczyzny oddzielone niegdyś wałem i fosą. Badania archeologiczne potwierdziły tu istnienie budowli drewnianej typu ziemiankowego.  W przyszłości Kazimierski Park Krajobrazowy planuje tu organizację terenowego ośrodka edukacji ekologicznej.