Nałęczów
Kazimierz Dolny
Janowiec
Opole Lubelskie
Poniatowa
Puławy
Wąwolnica
Wojciechów
Karczmiska
Końskowola
Gmina Puławy
Józefów nad Wisłą
Powiat Puławski

Szlak gmin „Krainy Lessowych Wąwozów”

 

   Napodstawie już istniejących i projektowanych szlaków rowerowych wyznaczono Szlak integrujący gminy Krainy Lessowych Wąwozów o długości 133,3 km. Jego przebieg uwzględnia wszystkie miejscowości gminne Krainy Lessowych Wąwozów, najciekawsze krajobrazowot ereny Płaskowyżu Nałęczowskiego, Kazimierskiego Parku Krajobrazowego, przełomowy odcinek Doliny Wisły, Chodelski Obszar Chronionego Krajobrazu. Szlak ten gwarantuje przemieszanie się turystów pomiędzy poszczególnymi gminami, daje możliwość zwiedzenia największych atrakcji przyrodniczych i kulturowych regionu. Uwzględnia także przeprawę promową na Wiśle. Z jednej strony stwarza szanse odpoczynku na łonie przyrody – nad wodą, czy w parku, a z drugiejzwiedzenia największych miast regionu – Puław, Kazimierza Dolnego, Nałęczowaczy Opola Lubelskiego.

   Przy trasie projektowane są 32 punkty przystankowe zmożliwością zaparkowania roweru i odpoczynku pod wiatą.

 

link do: Mapa "Szlak Gmin Krainy LessowychWąwozów" z projektowanymi miejscami przystankowymi dla turystów.

 

Dystans:   133, 3 km

 

Punkty startowe:

 

Początek trasy: Nałęczów

 

Koniec trasy: Nałęczów

 

Przebieg trasy:

 

l. p.

kolor

status

Nazwa szlaku

odcinek

Długość odcinka

1.                    

Czerwony

Istniejący

Lublin – Kazimierz Dolny

Nałęczów – Wąwolnica – Kębło – Rąblów – rz. Bystra

15

2.                     

Niebieski

Projektowany

(przez gminę Końskowola)

Różany

rz. Bystra - Zbędowice

6

3.                     

Czerwony

projektowany

(puławski)

Puławy – Zbędowice - Puławy

Zbędowice – Parchatka - Puławy

12

4.                     

Zielony

Projektowany

(puławski)

Puławy – Janowiec – Kazimierz Dolny - Puławy

 Puławy – Góra Puławska – Sadłowice – Nasiłów – Wojszyn – Oblasy – Janowiec – prom – Kazimierz Dolny

24

5.                     

Czerwony (pieszy)

Istniejący

Kazimierz Dolny Rynek – Norowy Dół  - Kazimierz

Kazimierz Dolny Rynek –

ul. Puławska – Norowy Dół – ul. Zamkowa – Kazimierz Rynek

4

6.                     

Żółty

(pieszy)

Istniejący

Kazimierz Dolny Rynek – ul. Browarna – Wąwóz Małachowskiego – Miejskie Pola – Jeziorszczyzna – Doły – ul. Lubelska – Rynek

Kazimierz Dolny Rynek – ul. Lubelska

 

0,8

7.                     

Czerwony

Istniejący

Kazimierz Dolny - Kraśnik

Kazimierz Dolny (ul. Lubelska) – Męćmierz – Podgórz

6

8.                     

Niebieski

Istniejący

Doliną Chodelki (Podgórz – Skrzyniec)

Podgórz – Dobre – Polanówka, - Kosiorów – Żmijowiska – Chodlik – Pomorze – Jankowa

19

9.                     

Zielony

Istniejący

Powiśle

Jankowa – Opole Lubelskie

1,5

10.                  

-

nieistniejący, nie projektowany

objazd Opola Lubelskiego

Opole Lubelskie – Góry opolskie, Grn Owczarnia – Skoków - Emilcin

12

11.                  

Niebieski

Istniejący

Doliną Chodelki (Podgórz – Skrzyniec)

Emilcin – rz. Chodelka k. Grabówki

3

12.                  

Czarny

Istniejący

Nitką Kolejki Wąskotorowej (Opole Lubelskie – Kębło)

rz. Chodelka k. Grabówki – Darowne - Poniatowa

6

13.                  

Niebieski

Projektowany

Poniatowa - Nałęczów

Poniatowa – Kraczewice – Szczuczki – Halinówka – Wojciechów – Nowy Gaj - Nałęczów

24

 

Ciekawe miejsca na szlaku:

 

Nałęczów –miasto uzdrowiskowe położone malowniczo w dolinie Bystrej i Bochotniczanki. Głównym walorem Nałęczowa jest charakterystyczny klimat sprzyjający przede wszystkim w leczeniu chorób układu krążenia a także niezwykła atmosfera architektury zabytkowej oraz zieleni. Warto zobaczyć:

 

-  ParkZdrojowy z Sanatorium nad brzegiem stawu, Stare Łazienki, pijalnię wód zpalmiarnią, Pałac Małachowskich z XVIII w., w którym mieści się Muzeum Bolesława Prusa.

- Muzeum S.Żeromskiego

- Kaplicę Karola Boromeusza

- ulice Nałęczowa :Armatnia Góra oraz Aleja Lipowa z licznymi, secesyjnymi willami.

 

Wąwolnica –jedna z najstarszych osad na Lubelszczyźnie powstała w XI/XII w. W Wąwolnicy mieści się Sanktuarium Matki Boskiej Kębelskiej, kult cudownejfigurki sięga prawdopodobnie końca XII w. Wmiejscowości warto zwiedzić neogotycki kościół parafialny z 1914 r. oraz XIV wieczną gotycką kaplicę.

 

Zarzeka- czynny jeszcze bród na rzece Bystrej tereny po cmentarzu żydowskim z pomnikiem poświęconym ich pamięci, zabytkowa kapliczkaprojektu Stanisława Koszyc Witkiewicza.

 

Rąblów –wieś była miejscem bitew podczas I jak i II wojny światowej. Na Rąblowskiej polanie znajduje sie pomnik upamiętniający walkę z hitlerowcami, która miała miejsce 14 maja 1944 roku.

 

Aleja topoli nadwislańskiej Parchatka - Włostowice

 

Włostowice -Barokowy kościół św. Józefa wzniesiony w 1725 -28. Cmentarz we Włostowicach będący jedną z najstarszych polskich nekropolii z kwateramirzymsko - katolickimi, prawosławnymi i ewangelicko - augsburskimi

 

Puławy:

- zespół pałacowo - parkowy Czartoryskich

- Willa "Samotnia"

- obserwatorium astronomiczne

- Pałac Marynki

- nekropolia włostowicka

- Muzeum Oświatowe

-Świątynia Sybilli, wzorowana na świątyni Sybilli w Tivolikoło Rzymu, została zbudowana w latach 1798-1801 według projektu ChrystianaPiotra Aignera, na polecenie księżnej Izabeli Czartoryskiej, jako PIERWSZE WPOLSCE MUZEUM.

- Dom Gotycki - wzniesiony w latach 1800-1809 według projektu Aignera, na miejscu dawnego pawilonu ogrodowego.

- Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny

 

Góra Puławska:

- barokowy kościół św. Wojciecha

 

Kamieniołom w Nasiłowie- położony na lewym brzegu Wisły wodległości ok. 7 km na południe od Puław, jest obok Bochotnicy znajdującej się po drugiej stronie rzeki, najlepszym odsłonięciem utworów tego wieku pogranicza kredy i trzeciorzędu. Widoczny w kamieniołomie profil zaczynają jasne,szarożółtegruboławicowe opoki z wkładkami margli. W ich najwyższej części występuje wyraźnie odporniejsza na wietrzenie warstwa wapienia o kilkudziesięciocentymetrowej miąższości. Jej strop jest bardzo nierówny,pocięty licznymi norami. Powstały one głównie przy udziale raków, którepenetrowały jeszcze nieskonsolidowany węglanowy osad. Wypełnienie nor stanowic iemniejszy, zielonkawo-rdzawy, miękki piaskowiec glaukonitowy, który półmetrową warstwą przykrywa wapień. W górnej partii piaskowca pojawia się horyzont złożony z ciemnych konkrecji fosforytowych i sfosfatyzowanych skamieniałości. Wyższą część profilu stanowią jasnoszare gezy z wkładkami wapieni (tzw. "siwak"). Odsłonięte w kamieniołomie utwory obfitują wskamieniałości. W opokach występują liczne dobrze zachowane gąbki, ramienionogi, małże, ślimaki, amonity, łodziki oraz belemnity. Do rzadkich znalezisk należązęby dużych drapieżnych gadów - mozazaurów. Zespół skamieniałości dokumentuje najwyższą część mastrychtu. Piaskowiec glaukonitowy zawiera formy zarówno kredowe (m. in. częste belemnity i zęby rekinów), jak i trzeciorzędowe. Wyżejleżące gezy charakteryzują nieliczne i na ogół źle zachowane małże, ślimaki ijeżowce najniższego paleocenu.

 

Janowiec:

- Muzeum Nadwiślańskie "Zamek w Janowcu"

- XVI - wieczny kościół.

 

Kazimierz Dolny– leży w miejscu, gdzie do Wisły uchodzi niewielki potok Grodarz. Już we wcześniejszym średniowieczu istniała tu osada Wietrzna Góra. Jest to jedno z najpiękniejszych polskich miast. Jako zespół krajobrazowo-architektoniczny zaliczany jest do zabytków najwyższej klasy.Warto zobaczyć:

 

-  Gotycko-renesansowy kościół farny zbudowany w poł. XV w. z fundacji Kazimierza Wielkiego.

-   Baszta pochodząca prawdopodobnie z XIII w. jest najstarszym zabytek miasta.

-   Ruiny gotycko-renesansowego zamku, wybudowany w poł. XIV wieku prawdopodobnie przez Kazimierza Wielkiego.

-   Zabytkowe kamienice – Kamienica Celejowska, Gdańska, Biała i Górskich oraz renesansowy  układ urbanistyczny miasta.

-   Kościoł pw.Zwiastowania Najświętszej Marii Panny, Kościół Św. Anny.

-   Góra Trzech Krzyży– punkt widokowy na miasto i okolice.

-   Muzeum Sztuki Złotniczej, Kuncewiczówka.

 

Kazimierski Park Krajobrazowy - zostałpowołany w 1979 r.Zajmuje on obszar 13670 ha, zaś otulina 25000 ha. Obejmuje fragment Płaskowyżu Nałęczowskiego i Równiny Bełżyckiej oraz piękny przełom Środkowej Wisły i wschodni skraj Równiny Radomskiej. Różnice wysokości między dnem doliny Wisły a krawędzią płaskowyżu dochodzą do 90 m. Na stromych zboczach przełomu odsłonięte zostały białe, wapienne skały podłoża. Sam płaskowyż pocięty jest gęstą siecią lessowych wąwozów, dochodzących do 30 m głębokości. Szczególną osobliwością geomorfologiczną parku jest wspaniała, 90-metrowej wysokości, niemal pionowa skarpa nadbudowana lessem, wznosząca się ponadujściem rzeki Chodelki do Wisły,w rejonie wsi Dobre. Skarpa jest objętaszczególną ochroną jako rezerwat przyrody. Kazimierski Park Krajobrazowy jest rejonem występowania wielu źródełwód powierzchniowych.Najpiękniejsze z nich znajdują się w dnach wąwozów wrejonie wsi Rogów. Szata leśna pokrywa ok. 20% powierzchni parku. Lasy liściaste porastają przede wszystkim zbocza wąwozów i nie tworzą na ogół większych zwartych kompleksów. Najcenniejsze florystycznie są niewielkie fragmenty muraw stepowych, które zachowały się na skarpie w Dobrem, w rejonie Męćmierza,na wzgórzu Albrechtówka, na Górze Trzech Krzyży i na skarpie wrejonie Janowca. Gdzieniegdzie można tam jeszcze spotkać tak rzadkie i ciekawerośliny jak: wisienka stepowa, zawilec wielkokwiatowy, miłek wiosenny, omanwąskolistny, ostnica włosowata. W świecie zwierząt Kazimierskiego ParkuKrajobrazowego na szczególną uwagę zasługują owady stepowe, występujące naskarpie w Dobrem oraz ptaki doliny Wisły. Na jednej z piaszczysto - trawiastych wysp wiślanych utworzono rezerwat przyrody chroniący stanowiska lęgowe takich ptaków jak: ostrygojad, rybitwa białoczelna, mewa czarnogłowa, sieweczka obrożna.

 

Męćmierz –stara osada flisacka z początku XV w. W centrum wioski znajduje się studnia z gontowym daszkiem a nad Wisłą umiejscowiony jest wiatrak kozłowy należący do najstarszych występujących na terenie Polski.

 

Rezerwat „Krowia Wyspa”- został utworzony Zarządzeniem Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa dnia 9 IX 1991r. jako rezerwat częściowy typu faunistycznego. Celem ochrony jest zachowanie stanowisk lęgowych wielu gatunków ptaków wodno - błotnych. Obejmuje on wyspępołożoną w nurcie rozszerzonego koryta Wisły na 353-354 km. biegu rzeki, wgranicach Małopolskiego Przełomu Wisły. Obszar rezerwatu poza wyspą, którejpowierzchnia wynosi 29,96 ha, obejmuje piaszczyste ławice i pas nurtu rzeki oszerokości 50-120 m., przylegający ze wszystkich stron do wyspy. Całkowitapowierzchnia rezerwatu wynosi 62,3 ha. „Krowia Wyspa” użytkowana jest jakopastwisko, prowadzony na niej ekstensywny wypas bydła i koni decyduje ozachowaniu zbiorowisk roślinnych, stanowiących siedliska lęgowe ptaków. Dalsze zachowanie tego sposobu gospodarowania może warunkować występowanie tu bogatego zgrupowania ptactwa. Na wyspie gnieżdżą się następujące gatunki ptaków: krzyżówka, cyranka, cyraneczka,płaskonos, czernica, ostrygojad, sieweczka obrożna, sieweczka rzeczna, czajka, krwawodziób, rycyk, śmieszka, mewa białogłowa, mewa czarnogłowa,mewa pospolita, rybitwa zwyczajna, rybitwa białoczelna, skowronek polny, pliszka żółta, brzegówka, nurogęś. Poza tymi gatunkami zaobserwowano kilkadziesiąt innych gatunków ptaków, zatrzymujących się tu podczas wiosennych lub jesiennych wędrówek, albo będących gośćmi zimowymi. Spośród gatunków ptaków zasiedlających „Krowią Wyspę” na szczególną uwagę zasługuje ostrygojad. Ptak ten w głębi kraju gnieździ się bardzo rzadko na wyspach śródlądowych – jego stałe lęgowisko w Polsce to wybrzeże Bałtyku.„Krowia Wyspa” jest jedną z nielicznych wysp na obszarze Małopolskiego Przełomu Wisły zasiedloną przez ten gatunek.

 

Podgórz- funkcjonowało tu wczesnośredniowieczne grodziskosłowiańskie (VIII-IX w.); Rezerwat przyrody „Skarpa Dobrska” z przepięknymwidokiem na Małopolski Przełom Wisły, Kotlinę Chodelską oraz na rezerwat „Krowią Wyspę”, na której gnieżdżą się rzadkie gatunki ptaków.

 

Rezerwat „Skarpa Dobrska”- utworzony został zarządzeniem Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa z dnia 8 lipca 1991 r jako rezerwat krajobrazowyczęściowy. Ma on na celu ochronę i zachowanie wychodni i odsłonięć różnowiekowych osadów czwartorzędowych, różnorodnych form rzeźby oraz ciepłolubnych muraw z licznymi rzadkimi gatunkami roślin. Rezerwat położony jest w północnej części gminy Wilków na nieużytkach rolnych i pastwiskach wsi Podgórz i Dobre. Jego powierzchnia wynosi 39,7 ha. Pod względem fizjograficznym obejmuje on zachodnią krawędź Równiny Bełżyckiej stromo opadającą ku Kotlinie Chodelskiej. Krawędź ta ma założenia tektoniczne i związana jest z wychodniami skał węglanowych wieku kredowego. Dodatkowon adbudowana została w czasie ostatniego zlodowacenia kilkumetrowej miąższości płatem lessowym, co spowodowało, że wysokość względna krawędzi w jej zachodniejczęści dochodzi do 90 m. Rezerwat „Skarpa Dobrska” słynie z wąwozów, które sąjednymi z najgłębszych tego typu form w Polsce. Ich głębokość dochodzi do 40 metrów. Mogły się one rozwinąć dzięki zalegającej tu dużej miąższości skał lessowych.Osobliwością tego rezerwatu są również występujące na stromych, wapiennych ilessowych zboczach murawy kserotermiczne. Spośród roślin na szczególną uwagę zasługują tu miłek wiosenny, oman wąskolistny, wężymord stepowy, ostnicawłosowata, kosatka kielichowata, turzyca delikatna, wisienka karłowata, ożotazwyczajna, macierzanka Marschalla, goryczka orzęsiona.

 

Dobre– nazwa wsi pochodzi prawdopodobnie od staropolskiegosłowa „debra” oznaczającego stromy stok. W XIX w. był tu folwark. Do wsiprzylega rezerwat przyrody „Skarpa Dobrska”. Utworzony w 1991 r.; 40 hapowierzchni; wysokość względna skarpy ok. 90 m; z rozgałęzionymi wąwozamitworzącymi fascynującą rzeźbę terenu.

 

Chodlik– grodzisko wczesnośredniowieczne z VII-X w.Największe (9 ha) i najlepiej zachowane w Polsce, zamieszkiwane przez Lędzian(10 tys.). Jestotoczone trzema współśrodkowymi wałami i było niegdyś jednym zgłównych grodów plemiennych między Wisłą i Bystrzycą. Miejscowość słynna jest z „Majówki archeologicznej” - festynu organizowanego przez lubelskie Stowarzyszenie Archeologów Polskich, Pracownię Badań i Nadzorów Archeologicznych, Starostwo Powiatowe w Opolu Lubelskim i Gminę Karczmiska.

 

Pomorze- dobrze zachowany, drewniany młyn wodny, polebiwakowe oraz „Ścieżka przyrodnicza Kleniewo”. Nieopodal znajduje się malownicze jezioro Bartków Ług.

 

Opole Lubelskie– w XIV w. gród z drewnianym zamkiemzałożony przez księcia opolskiego Władysława Opolczyka; prawa miejskie od 1418r.; w XVI-VII w. silny ośrodek kalwinizmu; w 1761 r. pierwsza w Polsce szkołarzemieślnicza; zachowany tzw. otwarty układ urbanistyczny z XIV-XVII z dwomarynkami. Warto zobaczyć:

 

-  XVII-wiecznypałac Lubomirskich, przekształcony w latach 1766-1773 na okazałą rezydencję, która miała być konkurencyjna do pałacu Czartoryskich w Puławach. Przekształcony później w koszary, obecnie jest siedzibą LiceumOgólnokształcącego.

- Kościół parafialny pw. WNMP z 1650-75 r. z cenną polichromią.

- Dzwonnicę z IIpoł. XVII w.

- Klasztor trójskrzydłowy – obecnie plebania z l. 1740-48.

- Budynki kolegiumpijarskiego z ok. 1750 r.

- Zespół pałacowo-parkowy w Niezdowie z XVIII–wieczną rezydencją Lubomirskich.

- Cukrownię z 1884 r.

- Pomnik przyrody –jeden z najstarszych wiązów na Lubelszczyźnie.

 

Emilcin - znajdujetu się jedyny w Polsce pomnik UFO. Zrelacji naocznego świadka, 10 maja 1978 r., wiemy o pojawieniu się dziwnychi stot oraz o pojeździe unoszącym się nad leśną polaną. Na miejscu pozostały ślady, badane później przez ufologów.

 

Poniatowa– wieś istniała już przed 1382 r. w XV w. był tu folwark. Miejscowość powstała w latach czterdziestych XX w. W okresie międzywojennym działały"Zakłady Tele i Radiotechniczne". W 1941 r.niemiecki obóz dla jeńców radzieckich; w 1942 r. obóz pracy dla Żydów. W 1943r. egzekucja ok. 15 tys. Żydów. Dziś upamiętnia to obelisk z tablicą pamiątkowąpoświęconą 22.892 ofiarom hitleryzmu.

 

Wojciechów– miejscowość słynąca z warsztatów kowalskich. Znajduje się tutaj Muzeum Kowalstwa oraz Muzeum Regionalne w dawnej wieżyzamkowej Pileckichz l. 1520-1530 zwanej też ariańską oraz drewniany kościółparafialny z 1725 r. p.w. św. Teodora z dzwonnicą z XVIII w.

 

Nowy Gaj - Muzeum Minerałów w młynie „Hipolit”