Nałęczów
Kazimierz Dolny
Janowiec
Opole Lubelskie
Poniatowa
Puławy
Wąwolnica
Wojciechów
Karczmiska
Końskowola
Gmina Puławy
Józefów nad Wisłą
Powiat Puławski

Szlaki rowerowe "Krainy Lessowych Wąwozów" 

  

 

1. „Lublin – Nałęczów - Kazimierz Dolny” - czerwony

Dystans: ok. 62 km

Przebieg trasy: Kazimierz Dolny (obok Ośrodka Wczasowego ARKADIA) – 11,5 km - Rzeczyca –6,5 km - Rąblów – 3,3 km -  Stanisławka – 1,8 km - Kębło – 2,9 km - Wąwolnica – 6,0 km - Nałęczów – 8,5 km - Wojciechów – 4,6 km - Miłocin –7,5 km - Motycz – 5,0 km - Dąbrowica – 4,4 km - Lublin (Muzeum Wsi Lubelskiej)

 

Krótka charakterystyka: Szlak prowadzi przez urokliwe zakątki Kazimierskiego Parku Krajobrazowego. Rozpoczyna się w Kazimierzu Dolnym, przy ośrodku szkoleniowym „Arkadia”.Dalej biegnie doliną Grodarza i Potoku Witoszyńskiego do Rąblowa, skąd wiedzie do Wąwolnicy sławnej z kultu Matki Boskiej Kębelskiej i doliną Bystrej do Nałęczowa, aby skończyć swój bieg w Lublinie przy skansenie „Muzeum Wsi Lubelskiej”.

 

Ciekawe miejsca na szlaku:

  • Kazimierski Park Krajobrazowy;  Kazimierz Dolny; Kębło; Nałęczów; Rąblów; Wąwolnica

*Skansen „Muzeum Wsi Lubelskiej”- największy skansen w województwie Lubelskim, podzielony jest na sektory poszczególnych regionów geograficznych dawnej Lubelszczyzny. Można tu zobaczyć stare przedmioty codziennego użytku oraz dawną architekturę wiejską.

 


2. „Kazimierz Dolny – Kraśnik” - czerwony

Dystans: ok. 107 km,

Przebieg trasy: KazimierzDolny – 4,5 km - Męćmierz – 3,0 km – Podgórz – 3,3 km - Dobre – 2,8 km –Wilków – 2 km – Szczekarków – 4,0 km – Kępa Chotecka – 15 km - Głodno –3,4 km - Janiszów – 2,7 km - Wojciechów – 3,1 km - Kamionka – 4,8 km - Góry Kluczkowickie – 5,0 km - Niesiołowice – 9,0 km - Józefów nad Wisłą –2,0 km - Rybitwy – 2,4 km - Bór – 3,0 km - Prawno – 2,0 km - Mazanów – 3,8 km – Kol. Boiska – 2,0 km - Idalin – 2,0 km - Chruślanki Józefowskie– 7,0 km - Bęczyn – 3,0 km - Urzędów – 5,7 km - Dzierzkowice – 11,0 km -Kraśnik

Krótka charakterystyka: Szlak rozpoczyna się w Kazimierzu Dolnym obok ośrodka wypoczynkowego „Arkadia”, następnie przebiega przez Kazimierski Park Krajobrazowy, mija rezerwat „Skarpa Dobrska” i wkracza na teren doliny rzeki Chodelki. Następnie przebiega przez Wrzelowiecki Park Krajobrazowy i kończy swój bieg w dolinie Wyżnicy w miejscowości Kraśnik. Na trasie łączy się z żółtym szlakiem rowerowym „Kazimierz Dolny-Opole Lubelskie-Bęczyn” w miejscowości Bęczyn.

 

Ciekawe miejsca na szlaku:

  • Józefów nad Wisłą;  Kazimierski Park Krajobrazowy;  Kazimierz Dolny;  Kluczkowice;  Mięćmierz; 
  • Podgórz;  Krowia Wyspa;  Rezerwat „Skarpa Dobrska";  Wrzelowiecki Park Krajobrazowy; 

*Bęczyn– wieś położona nad rzeką Urzędówką; znajduje się tu m.in.: warsztat garncarski rodziny Gajewskich (od 1753 r.), Punkt Edukacji leśnej przy leśniczówce Wolski Bór, pomnik mjr Hieronima Dekutowskiego ps. „Zapora”.

*Dzierzkowice – warto zobaczyć drewniany kościół z lat 1730-48.

*Janiszów – Pomnik upamiętniający poległych żołnierzy Batalionów Chłopskich.

*Kraśnik –położony nad rzeką Wyżnicą na Wzniesieniach Urzędowskich. Kraśnik powstał w XIII w. W mieście znajduje się kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny i św. Augustyna z XV w., barokowy kościół szpitalny św. Ducha z XVIII w. oraz dwie bożnice z XVIII i zamczysko z zachowanymi zarysami fos.

*Wilków –wieś założona w XV w. Warto zobaczyć murowany kościół pw. Św. Floriana i Urszuli zbudowany w 1625 r. , murowaną dzwonnicę z 1921 r. oraz drewniana kapliczkę z rzeźbą Św. Nepomucena z XIX w.

 


3. „Kazimierz Dolny - Opole Lubelskie – Bęczyn” - żółty

Dystans: 68 km

 

Przebieg trasy: Kazimierz Dolny – 3,2 km - Cholewianka – 3,4 km - Zagajdzie – 2,3 km - Rogów – 3,5 km - Polanówka – 9,7 km– Pomorze – 5,0 km - Opole Lubelskie (Zespół Szkół Nr 1) - 3,4 km  – Grabówka (most na rzece Chodelce) – 4,3 km – Dębiny – 3,4 km – Siewalka (Szkoła Podstawowa) – 1,7 km – Ruda Godowska (przepust drogowy na cieku wodnym) - 3,7 km – Budzyń – 1,3 km - Wólka Komaszycka – 4,2 km - Puszno Godowskie – 2,5 km – Dąbrowa Godowska – 2,3km – Świdno – 1,3 km - Majdan Bobowski – 3,5 km - Kol. Boby – 6,4 km - Natalin – 3,0 km - Bęczyn.

 

Ciekawe miejsca na szlaku:

  •   Kazimierski Park Krajobrazowy;  Kazimierz Dolny;  Opole Lubelskie;  Wrzelowiecki Park Krajobrazowy

*Bęczyn– wieś położona nad rzeką Urzędówką; znajduje się tu m.in.: warsztat garncarski rodziny Gajewskich (od 1753 r.), Punkt Edukacji leśnej przy leśniczówce Wolski Bór, pomnik mjr Hieronima Dekutowskiego ps. „Zapora”.

*Bielsko – warsztaty archeologiczne organizowane w lipcu przez Muzeum Nadwiślańskie w Kazimierzu Dolnym.

*Polanówka –w XIX w. był tu folwark; kaplica św. Barbary i stacja kolei wąskotorowej – dawniej była tu ładownia cukrowni Opole, przez krótki okres w latach 50-tych stacja figurowała w rozkładzie jazdy pociągów osobowych. Obecnie tor ładunkowy jest zlikwidowany. Ostatni pociąg przyjechał tu 28 czerwca 2003 r. dziś już nieczynna.

*Rogów – warte zobaczenia są wąwozy rogowskie i źródła Jaworzanki – Ośmiornica Rogowska.

*Świdno – w średniowieczu stanowiło własność szlachecką; w XV w. wieś płaciła dziesięcinę plebanowi w Kłonicy; w XIX w. był tu folwark.

*Urzędów –wieś leżąca na Wzniesieniach Urzędowskich, przy starym szlaku z Krakowado Wilna. W miejscowości warty zobaczenia jest późnobarokowy kościół z II połowy XVIII w., kaplica Św. Otylii z 1890 r. ze źródełkiem do którejprowadzi aleja z rzeźbami oraz fragmenty obwarowań ziemnych.

 


4. „Dolina Chodelki” - niebieski

Dystans: 51 km

Przebieg trasy: KoloniaBorów – 2,3 km- Borów – 2,35 km- Jeżów – 3,5 km - Chodel – 4,45 km - Budzyń -1,3 km - Wólka Komaszycka – 5,8 km - Emilcin - 6,1 km - Opole Lubelskie (Zespół Szkół Nr 1) – 5,0 km - Pomorze – 4,2 km - Chodlik - 2,8 km – Żmijowiska (most na rzece Jankówce) – 1,6 km - Kosiorów – 4,0 km - Polanówka – 4,11 km - Dobre – 3,9 - km - Podgórz.


Krótka charakterystyka:
Szlak rozpoczyna się razem z czarnym szlakiem rowerowym „Gościniec Piotrawiński” w miejscowości Kol. Borów na granicy powiatu opolskiego i lubelskiego. Prowadzi przez teren Chodelskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu obejmującego dolinę rzeki Chodelki - jeden z najczystszych i najpiękniejszych obszarów na Lubelszczyźnie. Końcowy odcinek szlaku przechodzi obok grodzisk słowiańskich z VIII-X wieku – największego skupiska wczesnośredniowiecznych założeń obronnych międzyrzecza Wisły i Bugu, a kończy się w miejscowości Podgórz, łącząc się z czerwonym szlakiem rowerowym „Kazimierz Dolny-Kraśnik”.

 

Ciekawe miejsca na szlaku :

  • Chodlik;  Dobre ; Emilcin; Kazimierski Park Krajobrazowy; Opole Lubelskie;
  • Rezerwat „Krowia Wyspa"; Rezerwat „Skarpa Dobrska"

*Borów – dobrze zachowany drewniany młyn oraz młyn murowany stojący w otoczeniu lasu i stawów hodowlanych.

 

*Chodel – miejscowość założona na terenie wsi Kłodnica przez Bernarda Maciejewskiego. Prawa miejskie w latach 1440-1866; zachowany układ urbanistyczny z XVI-XVIII w.

 


5. „Gościniec Piotrawiński” - czarny

Dystans: 46 km

Przebieg trasy:

Kolonia Borów – 1,9 km- Grądy – 5,5 km- Ratoszyn I – 3,5 km - Chodel – 6,0 km –Puszno godowskie -11 km - Kluczkowice – 2,4 km – Góry Kluczkowickie – 7,2 km – Kopanina Kaliszańska – 4,3 km – Kolonia Kaliszany – 4,0 km – Piotrawin

Krótka charakterystyka: Szlak przebiega równoleżnikowo przez teren powiatu opolskiego. Rozpoczyna się w miejscowości Kol. Borów wspólnie z niebieskim szlakiem „Dolina Chodelki”. Przebiega przez teren Chodelskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, Wrzelowieckiego Parku Krajobrazowego oraz nieopodal zespołu pałacowo-parkowego w Kluczkowicach. Szlak kończy się w Piotrawinie obok gotyckiego kościoła, gdzie łączy się z zielonym szlakiem rowerowym „Małopolski Przełom Wisły”.

 

Ciekawe miejsca na szlaku:

  • Kluczkowice;  Piotrawin;  Wrzelowiecki Park Krajobrazowy 

*Chodel– miejscowość założona na terenie wsi Kłodnica przez Bernarda Maciejewskiego. Prawa miejskie w latach 1440-1866; zachowany układ urbanistyczny z XVI-XVIII w.

*Kaliszany- duży kamieniołom wapieni i opok kredowych. Odsłonięcie geologiczne coraz młodszych skał, kończących erę mezozoiczną uznawane są za jedną z najpiękniejszych w Europie.

 


6. „Nitką kolejki wąskotorowej” - czarny

Dystans: 48 km,

Przebieg trasy : Opole Lubelskie (stacja kolei wąskotorowej) - 3,9 km – Grabówka (most na rzece Chodelce) – 1,7 km – Darowne – 4,5 km – Poniatowa (okolice stacji wąskotorowej) – 4,8 km –Kraczewice (Kościół) – 2,5 km - Poniatowa (Henin) – 2,0 km - Poniatowa (Sporniak) – 3,3 km – Rozalin (stacja koleiwąskotorowej) – 1,0 km – Kazimierzów (droga wojewódzka) – 2,4 km – Bielsko (była Szkoła Podstawowa) – 5,4 km – Kolonia Karczmiska Pierwsze (okolice stacji kolei wąskotorowej) – 2,2 km – Karczmiska Pierwsze (Zespół Pałacowo-Parkowy) – 4,9 km – Wymysłów (stacja kolei wąskotorowej) - 2,6 km – Obliźniak (stacja kolei wąskotorowej) – 3,0 km –Zaborze (Szkoła Podstawowa)– 1,3 km - Zofianka (las) – 2,3 km – Kębło.

Krótka charakterystyka: Szlak bierze początek przy stacyjce kolejki wąskotorowej w Opolu Lubelskim, przy ul. Kolejowej. Następnie przebiega obok stacji w Poniatowej, Rozalinie, Karczmiskach, Wymysłowie i kończy swój bieg w miejscowości Kębło, łącząc się z czerwonym szlakiem rowerowym „Lublin-Nałęczów-Kazimierz Dolny”. Sąsiedztwo szlaku rowerowego z trasą kolejki wąskotorowej daje możliwość przyjazdu kolejką z Nałęczowa na teren powiatu opolskiego i dalsze zwiedzanie okolic na rowerze za pośrednictwem sieci szlaków rowerowych.

 

Ciekawe miejsca na szlaku:

  • Karczmiska;  Kazimierski Park Krajobrazowy;  Kębło; Opole Lubelskie; Poniatowa; Wąwolnica

*Rozalin – pomnik upamiętniający akcję żołnierzy BCH uwolnienia w 1943 r. junaków z niemieckiego obozu pracy przymusowej w Rozalinie. Stacja węzłowa, w tym miejscu tory rozchodziły się do Karczmisk, Opola Lubelskiego i Poniatowej. Zbudowana na bazie trójkąta z budynkami stacyjnymi wewnątrz. W latach świetności codziennością było skomunikowanie sześciowagonowych składów pociągów jadących z Poniatowej do Karczmisk oraz z Nałęczowa do Opola Lubelskiego. Ciekawostką były tu pociągi zestawione z wózków kłonicowych załadowanych dłużycą.

 

*Wymysłów – budynek stacji kolei wąskotorowej. Na stacji pozostała studnia, która zaopatrywała w wodę obsługę stacji a może i doraźnie parowozy.

 


7. „Opole Lubelskie - Solec nad Wisłą”- czarny

Dystans: 24 km,

Przebieg trasy: OpoleLubelskie (Al. 600-lecia) – 2,55 km - Kozieniec (Leśniczówka Lasów Państwowych) – 5,1 km - Łaziska – 2,3 km -Janiszów – 5,5 km - Kamień - 4,4 km - Kępa Gostecka – 0,7 km - Rzeka Wisła – Kłudzie – 2,9 km – Solecnad Wisłą.

 

Krótka charakterystyka: Trasa prowadzi przez urokliwe zakątki Chodelskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu oraz Obszaru Chronionego Krajobrazu Solec nad Wisłą, łącząc 2 województwa lubelskie i mazowieckie. Rozpoczyna się wraz ze szlakiem „Powiśle” w Opolu Lubelskim przy Al. 600-lecia, obok zespołu pałacowo-parkowego z XVIII-wieczną rezydencją Lubomirskich. Przebiega przez teren Projektowanego Zespołu Przyrodniczo Krajobrazowego Las Głodzieński, a także ostoję ptasią „Małopolski Przełom Wisły” wchodzącą w skład sieci Natura 2000. Kończy swój bieg w miejscowości Solec nad Wisłą w woj. mazowieckim, gdzie łączy się z niebieskim szlakiem pieszo-rowerowym „Szlak Żółwia i Dinozaura” biegnącym z Bałtowa do Janowca.

 

Ciekawe miejsca na szlaku:

  • Opole Lubelskie; 

*Janiszów – Pomnik upamiętniający poległych żołnierzy Batalionów Chłopskich.

*Kamień - wieś malowniczo położona na brzegu Wisły. Zlokalizowane są tu pozostałości po parku angielskim i klasycystycznym dworze, który należał do rodu Cywińskich. Ciekawym miejscem są łęgi w starym korycie Wisły. W 2015 r. Kamieniu powstał most łączący dwa brzegi Wisły.

*Kępa Gostecka – w przeszłości była to wyspa na Wiśle. Wschodnie ramię rzeki prowadziło małe ilości wody i z czasem zostało odcięte od głównego nurtu Wisły . Po zbudowaniu ostróg w celu odepchnięcia nurtu i zatrzymaniu erozji brzegu od połowy XX w. Kępa przestała być wyspą, łącząc się z wschodnim brzegiem. Przeprawa promowa.

*Kłudzie – przeprawa promowa

*Łaziska – W 1414 r. wieś i okoliczne tereny kupił dziedzic Goworko. Dobra łaziskie znajdowały się m.in. w posiadaniu rodzin: Chobrzeńskich, Słupeckich, Butlerów, Dunin-Borkowskich, Tarłów, Lubomirskich, Rzewuskich, Potkańskich oraz Wydrychiewiczów. Największy rozwój Łazisk nastąpił za Kleniewskich (II poł. XIX w.). Jan Kleniewski wybudował tu dwór drewniany  (projektant - Stanisław Witkiewicz). W 1944 r. urządzono w nim szpital, następnie oddział banku, sklepy i siedzibę urzędów administracji państwowej.

*Solec nad Wisłą – historia samego Solca sięga VIII i IX wieku. Najstarszy dokument pochodzi z 1136 roku. W latach 1325-1538 siedziba królów. Do końca XVIII w. Był składem i portem przeładunkowym zboża, płynącego głównie z folwarku starostwa soleckiego, majątków cystersów wąchockich, świętokrzyskich bernardynów i iłżeckiego klucza biskupów krakowskich. W 1412 r. Władysław Jagiełło nadał Solczanom prawo hurtowej i detalicznej sprzedaży soli. Zamek solecki, usytuowany na wysokiej skarpie pradoliny Wisły, oddzielony od Solca głębokim wąwozem strzegł nieopasanego murami miasta, przepraw wiślanych oraz komory celnej w pobliskim Kamieniu. Warte zobaczenia są kościoły: 1. Murowany kościół pw. Najświętszej Marii Panny wystawiony w XV w. przez Kazimierza Wielkiego; 2. Kościół i dawny klasztor oo. Reformatów wzniesiony został w 1626 r. z fundacji Krzysztofa Zbaraskiego; 3. Kościół cmentarny pw. Św. Barbary datowany na koniec XVI w.

 


8. Szlak „Powiśle” - zielony

Dystans: 15 km,

 

Przebieg trasy: Opole Lubelskie (Al. 600-lecia) – 2,15 km – Jankowa – 6,1 km - Las Powiślański (most na rzece Jankówce) – 1,7 km - Trzciniec – 1,5 km - Wrzelów – 3,6 km - Majdany

 

Krótka charakterystyka: Trasa rozpoczyna się wraz ze szlakiem „Opole Lubelskie-Solec nad Wisłą” w Opolu Lubelskim przy Al. 600-lecia, obok zespołu pałacowo-parkowego z XVIII-wieczną rezydencją Lubomirskich, biegnie ul. Pomorską, gdzie na skrzyżowaniu dróg obok pomnika przyrody spotyka się z dwoma szlakami rowerowymi: niebieskim -„Dolina Chodelki” i żółtym - „Kazimierz Dolny-Opole Lubelskie-Bęczyn”. Następnie prowadzi przez kompleks leśny Las Powiślański - teren Projektowanego Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego Pustelnia-Jankowa, Projektowanego Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego Las Powiślański. Kończy swój bieg w miejscowości Majdany, gdzie łączy się z czerwonym szlakiem rowerowym „Kazimierz Dolny - Kraśnik”. Na całej długości trasa przebiega przez Chodelski Obszar Chronionego Krajobrazu.

 

Ciekawe miejsca na szlaku:

  • Opole Lubelskie;

*Wrzelów – w średniowieczu wieś stanowiła własność szlachecką; w XIX w. był tu folwark.

 


9. Szlak „Żółwia i dinozaura” - niebieski

Dystans: ok. 62 km,

 

Przebieg trasy : Bałtów– 6,0 km - Pętkowice – 9,1 km - Potoczek – 5,1 km - Tarłów – 3,4 km - Zęborzyn – 9,4 km - Solec nad Wisłą – 7,1 km - Boiska – 9,5 km - Chotcza– 2,5 km - Borowiec – 4,1 km - Lucimia – 5,9 km - Janowiec

 

Krótka charakterystyka: Szlak wiedzie przez malownicze zakątki ziemi świętokrzyskiej, mazowieckiej i lubelskiej. Regiony te stanowią swoistą enklawę pierwotnej przyrody i mają duże walory krajobrazowo-turystyczne. Trasa rozpoczyna się w miejscowości Bałtów przepięknie położonej w dolinie rzeki Kamiennej, gdzie odkryto ślady dinozaurów, biegnie przez teren Bałtowskiego Parku Jurajskiego i kończy się w Janowcu gdzie znajdują się okazałe ruiny jednego z najznakomitszych zamków renesansowych. W Solcu nad Wisłą łączy się z czarnym szlakiem rowerowym „Opole Lubelskie-Solec nad Wisłą”, zaś w miejscowości Kłudzie z „Małopolskim Przełomem Wisły”.

 

Ciekawe miejsca na szlaku:

  • Janowiec;  Kazimierski Park Krajobrazowy;

*Bałtów - miejscowość położona w dolinie rzeki Kamiennej. Niewątpliwie atrakcją turystyczną jest „Park Jurajski", w którym obejrzeć można 40 dinozaurów w naturalnejwielkości. Wart obejrzenia jest także pałac książąt Druckich-Lubeckich zXIX w. i stuletni zabytkowy młyn wodny.

*Borowiec - rezerwat żółwia błotnego oraz stary młyn wodny.

*Chotcza -miejsce walki partyzanckiej o przyczółek na lewym brzegu Wisły podczas II wojny światowej. Warta zobaczenia jest zabytkowa kaplica wystawiona wmiejsce spalonego kościoła.

 

*Kłudzie – przeprawa promowa, prom kursuje sezonowo.

*Lucimia – osada nadwiślańska słynąca z wikliniarstwa.

*Pętkowice – kościółek pw. Św. Teresy.

*Solec nad Wisłą – historia samego Solca sięga VIII i IX wieku. Najstarszy dokument pochodzi z 1136 roku. W latach 1325-1538 siedziba królów. Do końca XVIIIw. Był składem i portem przeładunkowym zboża, płynącego głównie z folwarku starostwa soleckiego, majątków cystersów wąchockich, świętokrzyskich bernardynów i iłżeckiego klucza biskupów krakowskich. W 1412 r. Władysław Jagiełło nadał Solczanom prawo hurtowej i detalicznej sprzedaży soli. Zamek solecki, usytuowany na wysokiej skarpie pradoliny Wisły, oddzielony od Solca głębokim wąwozem strzegł nieopasanego murami miasta, przepraw wiślanych oraz komory celnej w pobliskim Kamieniu. Warte zobaczenia są kościoły: 1. Murowany kościół p.w. Najświętszej Marii Panny wystawiony w XV w. przez Kazimierza Wielkiego; 2. Kościół i dawny klasztor oo. Reformatów wzniesiony został w 1626 r. z fundacji Krzysztofa Zbaraskiego; 3. Kościół cmentarny p.w. Św. Barbary datowany na koniec XVI w.


*Tarłów
– osada z trzema kościołami : Św.Trójcy ze słynnym stiukiem „Taniec ześmiercią”, kościół narodowo-katolicki Św. Ducha oraz ruiny XVIII wiecznej synagogi.


*Zemborzyn
– kościół pod wezwaniem św. Mikołaja.

 


10. Szlak Nałęczów – Gutanów - niebieski

Dystans: 8 km,

Przebieg trasy : Nałęczów (0,0) – Czesławice (4,0) – Gutanów (8,0)


Krótka charakterystyka:
Szlak pełni funkcję szlaku łącznikowego pomiędzy zielonym szlakiem – tzw. „Południową Pętlą po Gminie Garbów” oraz Nałęczowem – jako znanym uzdrowiskiem i miejscowością turystyczną przez którą przebiega czerwony szlak Lublin – Kazimierz Dolny.

 

Ciekawe miejsca na szlaku:

 

*Czesławice - Zespół Pałacowy: pałac murowany z 1750 roku, przebudowany w 1886 roku, arch. Leonard Marconi, wozownia (XIX wiek), garaże murowane z końca XIX wieku (przebudowane), park dworski założony ok. 1886 roku według projektu Waleriana Kronenberga.

*Gutanów – dwór, willa z pocz XX w., siedziba Grabowskich - figura św. Anny, terakota, murowana, XVIII w., od 1990 r.- kopia, oryginał w Muzeum Nadwiślańskim.